The Thesis Was Right, and I Wish It Weren't

What this is

The Fork to seria o największym rozłamie naszego życia: o poszerzającej się przepaści między ludźmi, którzy wzmacniają się tymi maszynami, a tymi, którzy odmawiają. Nie o przepaści w poglądach. O przepaści rodzaju. Każdy esej bierze jeden dawny mit i zestawia go z jedną żywą stawką teraźniejszości, bo to, co dzieje się teraz, jest nowe co do prędkości i stare co do kształtu, a najstarsze opowieści są jedynymi instrumentami dość precyzyjnymi, by je odczytać.

Oto teza, na której zbudowana jest cała seria, i chcę, żebyś do końca wyrobił sobie o niej zdanie. Różnica między wzmocnionymi a odmawiającymi staje się czymś, co można kupić, i w przeciwieństwie do każdego wcześniejszego narzędzia ten zakup nie rozchodzi się na zewnątrz, aż będą go mieli wszyscy. On się kumuluje. Pokolenie po pokoleniu twardnieje w dwa rodzaje istoty ludzkiej, które nie potrafią już czytać nawzajem swoich stron. To jest ta rozwidlająca się droga. Ten pierwszy rozdział jest o ostatnim poranku przed nią i o tym, skąd to wiem, bo napisałem tę tezę, gdy miałem dwadzieścia dwa lata, i spędziłem dwadzieścia lat, patrząc, jak się spełnia.

The hut in Tulum

Październik 2001. Jest w Tulum chata, w której kiedyś wierzyłem, że rozwiązałem świat. Miałem dwadzieścia dwa lata. Teza była skończona, albo dostatecznie skończona. Napisałem, że stajemy się pierwszą prawdziwą młodością cyfrowej globalnej wioski i że naszym kłopotem jest niedopasowanie między światem, który nam wręczono, a opowieściami, którymi mieliśmy go pojąć. Pod tym wszystkim leżało małe równanie, które brałem za klucz: zero równa się jeden. Wierzyłem, że zbudowałem wieżę. Zbudowałem próg drzwi, a nie znałem jeszcze różnicy.

Itzel ją znała. Stała w drzwiach chaty ze światłem za plecami, przeczytała strony, nie pytając, a gdy skończyła, nie powiedziała mi, że się mylę. Powiedziała, że jestem za wcześnie. Między tymi dwoma wyrokami rozciąga się dystans, a lata od tamtej pory spędziłem, przemierzając go.

The word for brick

Rzecz z wieżą polega na tym, że każdy widzi, iż znaczy ona to samo. Na tym opierała się cała obietnica Babel. Nie na tym, że cegły były wysokie, ale że słowo na cegłę było słowem na cegłę, dla każdego, naraz. Ta opowieść jest o materiałach, nie o wysokości. Kiedy materiały przestają znaczyć jedną rzecz, wieża nie upada. Przestaje być wieżą i staje się tyloma wieżami, ilu jest budowniczych, a każdy jest pewien, że pozostali mówią od rzeczy.

Nie rozumiałem tego, mając dwadzieścia dwa lata. Zrozumiałem to siedem lat później, mówiąc do dyktafonu, sięgając po najbliższą rzecz z półki, by się wytłumaczyć. Płyta winylowa, powiedziałem, to sama fala, wtłoczona w rowek, rzeczywisty kształt dźwięku. Płyta kompaktowa to fala policzona, pocięta na liczby tak drobne, że twoje ucho nie usłyszy szwów, ale szwy aż do samego dołu. Zamieniliśmy rowek na rachubę i wmówiliśmy sobie, że nic nie przepadło. Zero równa się jeden nigdy nie było arytmetyką. To rowek i rachuba upierały się, że są tą samą falą.

The receipts

Oto, czego ani chłopak, ani mężczyzna nie mogli dostrzec. Sądzili, że rozwidlenie to metafora, napięcie w kulturze, zadanie z opowieści. Nie wiedzieli, że nadejdzie jako produkt. Że ktoś zbuduje tę bezmierność, wyśle ją, wyceni, ustawi za kasą. Że dwie połowy tamtego dawnego równania staną się dwoma rodzajami istoty ludzkiej, że różnica między nimi będzie na sprzedaż i że ta sprzedaż nie rozejdzie się tak, jak zawsze wcześniej rozchodziły się narzędzia, lecz skumuluje się w dwa ludy, które nie potrafią się już nawzajem zrozumieć.

Teza była słuszna. To jest ta część, którą chciałbym cofnąć, nie dlatego, że mieć rację jest ciężarem, lecz z powodu tego, w czym miałem rację. Chciałem mieć rację co do progu drzwi. Okazało się, że mam rację co do rozwidlenia.

The last morning before it

Itzel w drzwiach nie była rozwidleniem. Była ostatnią chwilą przed nim. Dwoje ludzi w jednym pokoju, czytających te same strony, znaczących nimi to samo. To jest świat, który obiecała wieża, i to jest świat, który się kończy, nie wojną ani potopem, lecz przyciskiem „kup teraz”, mnóstwem ludzi, którzy go klikają, mnóstwem, które odmawia, i obiema stronami, w ciągu kilku dziesięcioleci, naprawdę niezdolnymi pojąć, czym jest ta druga.

Napisałem ze trzydzieści kilka esejów, które krążyły wokół tego i nazywały to innymi imionami. Manifest dla następnej mitologii był tym. Kiedy każdy jest bogiem był tym. Wciąż myślałem, że opisuję kulturę. Opisywałem rozwidlenie i stałem po jego bliskiej stronie, wciąż, ze światłem za plecami, czytając strony komuś, kto znaczy to samo co ja.

Więc tutaj zaczyna się ten rozdział. Nie od rozwidlenia. Od ostatniego poranka przed nim, od chaty, od drzwi i od chłopaka, który miał rację w najgorszy z możliwych sposobów. Pytanie, które ta seria ci wręcza, jeszcze przed całą resztą, brzmi: po której stronie tych drzwi zamierzasz stanąć.